چرا بعضی سگ ها به حرف صاحبشان گوش نمی دهند؟
احتمالا برای خیلی از صاحبان سگ پیش آمده که چند بار اسم سگشان را صدا بزنند، از او بخواهند بنشیند، کنارشان بیاید یا کاری را متوقف…
احتمالا برای خیلی از صاحبان سگ پیش آمده که چند بار اسم سگشان را صدا بزنند، از او بخواهند بنشیند، کنارشان بیاید یا کاری را متوقف کند، اما سگ طوری رفتار کند که انگار اصلا چیزی نشنیده است.
در چنین شرایطی معمولا اولین جمله ای که به ذهن صاحب سگ می رسد این است: «سگ من لجبازه» یا «اصلا حرف گوش نمی کنه».
اما واقعیت کمی متفاوت است.
در بیشتر مواقع، گوش ندادن سگ به صاحبش به معنی لجبازی، بد بودن یا حتی کم هوش بودن حیوان نیست. عوامل مختلفی مثل نحوه آموزش، محیط، میزان تمرکز سگ، هیجان، اضطراب، تجربه های قبلی و حتی رفتار خود صاحب می توانند روی فرمان پذیری سگ تاثیر بگذارند.
به همین دلیل اگر احساس می کنید سگتان بعضی وقت ها به حرف شما گوش نمی دهد، بهتر است قبل از عصبانی شدن، دلیل این رفتار را پیدا کنید.
آیا سگ ها واقعا لجبازی می کنند؟
انسان ها معمولا رفتار حیوانات را با معیارهای انسانی تفسیر می کنند.
مثلا وقتی سگی چند بار فرمان «بیا» را نادیده می گیرد، ممکن است صاحبش تصور کند سگ عمدا می خواهد او را عصبانی کند.
اما سگ ها معمولا این طور فکر نمی کنند.
رفتار سگ تا حد زیادی تحت تاثیر چیزی است که در همان لحظه برای او جذاب تر، مهم تر یا هیجان انگیزتر است.
فرض کنید در خانه سگتان با شنیدن نامش سریعا به سمت شما می آید.
اما همین سگ وقتی وارد پارک می شود، بوی سگ های دیگر، صدای پرندگان، دویدن افراد، ماشین ها، حیوانات و ده ها محرک دیگر را می بیند.
در چنین شرایطی ممکن است توجه به محیط برای او بسیار جذاب تر از شنیدن صدای شما باشد.
بنابراین چیزی که از نگاه ما «گوش نکردن» است، گاهی فقط نتیجه رقابت بین فرمان صاحب و محرک های محیطی است.
سگ هنوز معنی فرمان را به درستی یاد نگرفته است
یکی از رایج ترین دلایل گوش ندادن سگ این است که صاحب تصور می کند سگ یک فرمان را کاملا یاد گرفته، در حالی که هنوز آموزش برای حیوان تثبیت نشده است.
برای مثال ممکن است سگ در خانه و در محیط آرام با شنیدن فرمان «بشین» کاملا درست عمل کند.
اما وقتی همان فرمان در خیابان، پارک یا محیط شلوغ گفته می شود، واکنشی نشان ندهد.
این موضوع لزوما به این معنی نیست که سگ فرمان را فراموش کرده است.
سگ ها رفتارها را تا حد زیادی بر اساس شرایط محیطی یاد می گیرند.
یعنی اگر یک فرمان فقط در اتاق پذیرایی خانه تمرین شده باشد، سگ ممکن است هنوز متوجه نشده باشد که همان فرمان در آسانسور، پارک، حیاط یا کنار سگ های دیگر نیز همان معنی را دارد.
به همین دلیل یکی از بخش های مهم تربیت سگ، تثبیت رفتار در موقعیت های مختلف است.
حواس پرتی محیط بیشتر از چیزی است که تصور می کنیم
دنیای سگ ها به شدت وابسته به بو است.
ما ممکن است وارد یک پارک شویم و فقط چند درخت و نیمکت ببینیم، اما سگ می تواند ده ها یا حتی صدها بوی مختلف را در همان محیط تشخیص دهد.
بوی سگ دیگری که چند ساعت قبل از آنجا عبور کرده، غذای روی زمین، حیوانات، افراد مختلف و حتی تغییرات محیط برای سگ اطلاعات زیادی ایجاد می کنند.
حالا تصور کنید در چنین شرایطی صاحب سگ از چند متر آن طرف تر او را صدا می زند.
طبیعی است که سگ همیشه نتواند به سرعت توجه خود را از تمام آن محرک ها جدا کند.
به همین دلیل معمولا فرمان پذیری در محیط های آرام بسیار ساده تر از محیط های شلوغ است.
تکرار بیش از حد فرمان باعث بی اهمیت شدن آن می شود
یکی از اشتباهات بسیار رایج این است که صاحب یک فرمان را بارها پشت سر هم تکرار می کند.
مثلا:
«بیا… بیا… بیا… بیا دیگه… بیا اینجا…»
بعد از مدتی سگ یاد می گیرد که لازم نیست با اولین بار شنیدن فرمان واکنش نشان دهد.
در واقع فرمان برای او تبدیل به صدایی می شود که چندین بار تکرار خواهد شد و نیازی نیست بلافاصله به آن توجه کند.
این اتفاق درباره اسم سگ هم رخ می دهد.
اگر اسم حیوان در طول روز ده ها بار بدون هدف مشخص صدا زده شود، ممکن است به مرور اهمیت خود را از دست بدهد.
اسم سگ باید برای او معنی مشخصی داشته باشد: «به من توجه کن».
نه اینکه تبدیل به بخشی از صدای پس زمینه محیط شود.
صاحب سگ همیشه رفتار یکسانی ندارد
سگ ها از ثبات رفتاری انسان ها چیزهای زیادی یاد می گیرند.
اگر یک رفتار امروز ممنوع باشد اما فردا اجازه انجام آن داده شود، سگ نمی تواند قانون مشخصی برای خودش بسازد.
مثلا تصور کنید صاحب سگ اجازه نمی دهد حیوان هنگام ورود مهمان روی افراد بپرد.
اما در روزهای دیگر وقتی خود صاحب وارد خانه می شود، با هیجان سگ را تشویق می کند که روی او بپرد.
از نگاه سگ تفاوت این دو موقعیت همیشه واضح نیست.
او نمی داند چرا یک روز این رفتار باعث توجه و نوازش می شود و روز دیگر با مخالفت روبرو می شود.
همین ناهماهنگی می تواند باعث شود سگ نسبت به فرمان ها واکنش متفاوتی نشان دهد.
وقتی اعضای خانواده قوانین متفاوتی دارند
این مشکل فقط مربوط به یک نفر نیست.
گاهی اعضای خانواده هر کدام روش متفاوتی برای رفتار با سگ دارند.
یک نفر اجازه می دهد سگ روی مبل برود.
نفر دیگر اجازه نمی دهد.
یک نفر هنگام غذا دادن از سگ می خواهد منتظر بماند.
نفر دیگر بدون هیچ قاعده ای غذا را جلوی حیوان قرار می دهد.
یک نفر برای صدا زدن سگ از کلمه «بیا» استفاده می کند و نفر دیگر می گوید «بیا اینجا».
این تفاوت ها شاید برای انسان ساده به نظر برسند، اما برای سگی که در حال یادگیری قوانین خانه است می توانند گیج کننده باشند.
هرچه قوانین و فرمان ها مشخص تر و هماهنگ تر باشند، درک آنها برای سگ آسان تر خواهد بود.
پاداش محیط از پاداش صاحب جذاب تر است
رفتار سگ ها تحت تاثیر نتیجه ای است که از آن رفتار می گیرند.
فرض کنید سگتان در پارک بدون توجه به شما به سمت بوته ها می رود و آنجا یک بوی جذاب پیدا می کند.
برای سگ همین بو می تواند یک پاداش باشد.
یا ممکن است با کشیدن قلاده به سمت سگ دیگری برود و در نهایت اجازه پیدا کند به آن سگ نزدیک شود.
در این حالت سگ یاد می گیرد که کشیدن قلاده او را به چیزی که می خواهد می رساند.
گاهی صاحبان بدون اینکه متوجه باشند رفتارهایی را تقویت می کنند که بعدا از آنها ناراضی می شوند.
به همین دلیل درک انگیزه سگ نقش مهمی در تربیت صحیح دارد.
هیجان زیاد می تواند تمرکز سگ را کاهش دهد
بعضی سگ ها در محیط های جدید به شدت هیجان زده می شوند.
وقتی سطح هیجان بالا می رود، توانایی تمرکز حیوان کاهش پیدا می کند.
سگی که در خانه به راحتی فرمان ها را اجرا می کند ممکن است با دیدن یک سگ دیگر، شنیدن صدای زنگ یا ورود مهمان تقریبا تمام تمرکز خود را از دست بدهد.
در این شرایط تکرار فرمان با صدای بلندتر معمولا کمک زیادی نمی کند.
ابتدا باید شرایطی ایجاد شود که سگ دوباره بتواند روی صاحبش تمرکز کند.
ترس و اضطراب هم می توانند باعث نافرمانی ظاهری شوند
همیشه هیجان مثبت عامل حواس پرتی نیست.
گاهی سگ به دلیل ترس یا اضطراب نمی تواند فرمان صاحبش را اجرا کند.
برای مثال سگی که از صدای رعد و برق، موتورسیکلت، افراد غریبه یا محیط شلوغ می ترسد ممکن است در آن لحظه توانایی تمرکز روی فرمان های معمولی را نداشته باشد.
در چنین شرایطی رفتارهایی مثل فرار کردن، پنهان شدن، پارس کردن یا حتی بی توجهی به صاحب بیشتر نتیجه استرس هستند تا نافرمانی.
شناخت زبان بدن سگ در چنین موقعیت هایی اهمیت زیادی دارد.
حالت گوش ها، دم، بدن، تنفس، حرکت چشم ها و فاصله گرفتن از محرک می توانند اطلاعات زیادی درباره وضعیت احساسی حیوان بدهند.
استفاده اشتباه از تنبیه
برخی صاحبان زمانی که سگ فرمانی را اجرا نمی کند، بلافاصله از تنبیه استفاده می کنند.
اما تنبیه همیشه باعث بهتر شدن رفتار نمی شود.
در بعضی موارد حتی می تواند اعتماد سگ به صاحبش را کاهش دهد.
برای مثال فرض کنید سگ چند دقیقه در پارک آزاد بوده و بعد از چند بار صدا زدن بالاخره به سمت صاحبش برمی گردد.
اگر صاحب در لحظه برگشت سگ او را دعوا کند، حیوان ممکن است ارتباط متفاوتی ایجاد کند.
او لزوما متوجه نمی شود که به خاطر دیر آمدن تنبیه شده است.
ممکن است یاد بگیرد «نزدیک شدن به صاحب باعث اتفاق ناخوشایند می شود».
در نتیجه دفعه بعد حتی دیرتر برگردد.
زمان بندی در تربیت سگ اهمیت زیادی دارد
سگ ها ارتباط بین رفتار و نتیجه را زمانی بهتر متوجه می شوند که فاصله زمانی بسیار کمی بین آنها وجود داشته باشد.
اگر سگ رفتار مناسبی انجام دهد اما پاداش چند دقیقه بعد داده شود، ممکن است حیوان ارتباط مشخصی بین آن رفتار و پاداش ایجاد نکند.
همین مسئله درباره اصلاح رفتار نیز وجود دارد.
بنابراین یکی از دلایل ناموفق بودن بعضی آموزش ها، اشتباه در زمان بندی واکنش صاحب است.
هر سگ شخصیت متفاوتی دارد
همه سگ ها شبیه یکدیگر نیستند.
بعضی سگ ها به طور طبیعی وابستگی بیشتری به انسان دارند و دائما به رفتار صاحبشان توجه می کنند.
بعضی دیگر استقلال بیشتری دارند و محیط اطراف برایشان جذاب تر است.
نژاد، ژنتیک، سن، تجربه های قبلی و شخصیت فردی سگ همگی می توانند روی میزان تمرکز و نوع یادگیری او تاثیر بگذارند.
بنابراین مقایسه کردن دو سگ همیشه منطقی نیست.
ممکن است یک سگ در چند جلسه یک رفتار را یاد بگیرد و سگ دیگری برای همان رفتار به تمرین بیشتری نیاز داشته باشد.
سن سگ هم مهم است
رفتار یک توله سگ با یک سگ بالغ تفاوت زیادی دارد.
توله ها هنوز در حال شناخت محیط هستند و معمولا تمرکز کوتاه تری دارند.
از طرف دیگر در دوره نوجوانی نیز بسیاری از سگ ها تغییرات رفتاری قابل توجهی نشان می دهند.
در این دوره ممکن است سگی که قبلا فرمان های مشخصی را اجرا می کرد، ناگهان مستقل تر یا حواس پرت تر به نظر برسد.
این تغییرات همیشه به معنی از بین رفتن آموزش های قبلی نیست.
بلکه ممکن است بخشی از روند رشد حیوان باشد.
آیا مشکل جسمی می تواند باعث گوش ندادن سگ شود؟
بله.
اگر تغییر رفتار سگ ناگهانی باشد، بهتر است مشکلات جسمی را نیز نادیده نگیریم.
کاهش شنوایی، درد، مشکلات حرکتی، بیماری یا حتی خستگی شدید می توانند باعث شوند سگ واکنش متفاوتی نسبت به گذشته نشان دهد.
برای مثال اگر سگی که همیشه با شنیدن اسمش واکنش نشان می داده ناگهان دیگر به صداها توجه نمی کند، بهتر است احتمال مشکل شنوایی نیز بررسی شود.
به خصوص در سگ های مسن، تغییرات رفتاری ناگهانی ارزش بررسی بیشتری دارند.
رابطه صاحب و سگ چقدر در فرمان پذیری تاثیر دارد؟
ارتباط خوب بین انسان و سگ فقط به معنی محبت کردن یا غذا دادن نیست.
سگ باید صاحبش را به عنوان فردی قابل پیش بینی و قابل اعتماد بشناسد.
وقتی رفتار صاحب دائما تغییر می کند، واکنش ها شدید هستند یا قوانین مشخصی وجود ندارد، سگ نیز رفتار ثابت و قابل پیش بینی نخواهد داشت.
در مقابل، ارتباط آرام، واضح و منظم معمولا باعث می شود سگ بهتر متوجه شود از او چه انتظاری وجود دارد.
هدف تربیت سگ نباید صرفا کنترل حیوان باشد.
هدف اصلی ساختن یک زبان مشترک بین انسان و سگ است.
چرا بعضی سگ ها فقط وقتی خوراکی داریم حرف گوش می کنند؟
این یکی از سوالات رایج صاحبان سگ است.
ممکن است سگ هنگام دیدن تشویقی تمام فرمان ها را اجرا کند اما وقتی خوراکی در دست صاحب نیست، توجه بسیار کمتری نشان دهد.
این اتفاق معمولا زمانی رخ می دهد که سگ یاد گرفته باشد فقط در حضور خوراکی ارزش دارد که یک رفتار را انجام دهد.
در آموزش اصولی، پاداش غذایی می تواند ابزار بسیار مفیدی باشد، اما به مرور باید نوع و نحوه استفاده از پاداش مدیریت شود.
توجه، بازی، نوازش، دسترسی به محیط و فعالیت مورد علاقه نیز می توانند برای بسیاری از سگ ها به عنوان پاداش استفاده شوند.
چرا سگ در خانه گوش می دهد ولی بیرون نه؟
این مسئله بسیار رایج است.
خانه معمولا محیطی قابل پیش بینی و کم محرک است.
اما بیرون از خانه ممکن است صدها محرک جدید وجود داشته باشد.
بنابراین سگ باید یاد بگیرد همان رفتارهایی که در خانه انجام می دهد را در محیط های مختلف نیز اجرا کند.
اگر فرمانی فقط در یک محیط تمرین شده باشد، نباید انتظار داشت سگ از همان ابتدا در محیط شلوغ هم با همان کیفیت واکنش نشان دهد.
فریاد زدن معمولا مشکل را حل نمی کند
وقتی سگ به فرمان واکنش نشان نمی دهد، بعضی صاحبان به طور طبیعی صدای خود را بلندتر می کنند.
اما صدای بلند همیشه باعث افزایش فرمان پذیری نمی شود.
حتی در بعضی سگ ها می تواند باعث اضطراب، سردرگمی یا فاصله گرفتن از صاحب شود.
اگر سگ فرمان را نمی فهمد، بلندتر گفتن همان کلمه باعث فهم بهتر آن نمی شود.
در بسیاری از مواقع باید ابتدا دلیل ناتوانی سگ در اجرای فرمان را پیدا کرد.
چه زمانی باید از مربی کمک گرفت؟
اگر بی توجهی سگ باعث ایجاد مشکلات روزمره شده، کنترل او در محیط بیرون دشوار است یا رفتارهایی مثل پرخاشگری، ترس شدید، فرار کردن و واکنش های غیرقابل کنترل مشاهده می شود، کمک گرفتن از مربی حرفه ای می تواند بسیار موثر باشد.
یک مربی باتجربه فقط رفتار سگ را بررسی نمی کند.
نحوه تعامل صاحب با سگ، شرایط محیط، سابقه حیوان، نوع پاداش ها و اشتباهات احتمالی در آموزش نیز بررسی می شوند.
گاهی یک تغییر کوچک در روش برخورد صاحب می تواند نتیجه قابل توجهی ایجاد کند.
جمع بندی؛ سگ شما احتمالا قصد نافرمانی ندارد
اگر سگتان گاهی به حرف شما گوش نمی دهد، قبل از اینکه او را لجباز یا نافرمان بدانید، شرایط را از نگاه خودش بررسی کنید.
ممکن است محیط بیش از حد جذاب باشد.
ممکن است هنوز فرمان را کاملا یاد نگرفته باشد.
ممکن است اعضای خانواده قوانین متفاوتی داشته باشند.
شاید سگ مضطرب، هیجان زده یا خسته باشد.
حتی ممکن است نحوه بیان فرمان یا زمان بندی پاداش باعث سردرگمی او شده باشد.
تربیت موفق سگ زمانی اتفاق می افتد که بین سگ و صاحب یک زبان مشترک شکل بگیرد.
وقتی سگ دقیقا بداند چه رفتاری از او انتظار می رود و صاحب نیز رفتار ثابت و قابل پیش بینی داشته باشد، فرمان پذیری معمولا به شکل قابل توجهی بهتر می شود.
در نهایت هدف از آموزش این نیست که سگ مثل یک ربات تمام دستورها را اجرا کند.
هدف این است که سگ بتواند در کنار صاحبش زندگی آرام، امن و قابل پیش بینی داشته باشد و هر دو طرف بتوانند یکدیگر را بهتر درک کنند.
